DORDRECHT - UIT DE GEMEENTE JAARVERSLAGEN 1940-1944

(gedrukte boeken in de studiezaal (in het Stek) op de boekenplanken)

GEMEENTE JAARVERSLAG OVER 1940

(pagina 44-45)
HOOFDSTUK XVII.
JUSTITIE.

Het aantal door de Politie in 1940 opgemaakte processenverbaal bedroeg 6296 (w.o.  1818 wegens overtreding van gemeenteverordeningen).
Hiervan werden 1698 bij den Officier van Justitie bij de Arrondissement-Rechtbank en 7786 bij den Ambtenaar van het Openbaar Ministerie bij het Kantongerecht alhier en andere autoriteiten ingezonden.
Gearresteerd en ter beschikking van de Justitie werden gesteld 26 personen, het aantal aangehouden gesignaleerden bedroeg 38.
Nachtverblijf werd verleend aan 620 personen; aan 22 personen werd op hun verzoek vrij vervoer naar elders gegeven en 9 personen verkregen èn nachtverblijf en vrijen overtocht.
In den vorm van nachtverblijf en/of vrij vervoer per spoor of per boot en voeding, werd onderstand verleend aan 54 mannen en 39 vrouwen, hoofden van gezinnen; aan 545 mannelijke en 8 vrouwelijke ongehuwde en alleenloopende personen.
Ingevolge de verordening bedoeld in artikel 29 der leerplichtwet werden door de politie 12 leerplichtigen aangehouden.

HOOFDSTUK XVIII.
BIJZONDEREN AANGELEGENHEDEN.


In de oorlogsdagen werden in deze gemeente 166 panden vrijwel totaal verwoest.

GEMEENTE JAARVERSLAG OVER 1941

(pagina 45-46)
HOOFDSTUK XVII.
JUSTITIE.

Het aantal door de Politie in 1941 opgemaakte processenverbaal bedroeg 9484 (w.o. 2500 wegens overtreding van gemeenteverordeningen).
Hiervan werden 753 bij den Officier van Justitie bij de Arrondissement-Rechtbank en 5543 bij den Ambtenaar van het Openbaar Ministerie bij het Kantongerecht alhier en andere autoriteiten ingezonden.

Gearresteerd en ter beschikking van de Justitie werden gesteld 46 personen, het aantal aangehouden gesignaleerden bedroeg 12.
Nachtverblijf werd verleend aan 289 personen; aan 16 personen werd op hun verzoek vrij vervoer naar elders gegeven en 4 personen verkregen èn nachtverblijf en vrijen overtocht.
In den vorm van nachtverblijf en/of vrij vervoer per spoor of per boot en voeding, werd onderstand verleend aan 12 mannen en 5 vrouwen, hoofden van gezinnen; aan 281 mannelijke en 13 vrouwelijke ongehuwde en alleenloopende personen.
Ingevolge de verordening bedoeld in artikel 29 der leerplichtwet werden door de politie 8 leerplichtigen aangehouden.

HOOFDSTUK XVIII.
BIJZONDEREN AANGELEGENHEDEN
.

Op 10 Februari, des avonds, werd, vermoedelijk alsgevolg van luchtgevecht, waarbij een groot aantal vliegtuigen over deze gemeente vloog, een aantal brisant- en brandbommen afgeworpen, welk o.m. neerkwamen aan den Krispijnscheweg, de Bilderdijkstraat en andere in de buurt liggende straten, waardoor niet alleen brand en andere schade, maar ook persoonlijke ongelukken werden veroorzaakt. Vier personen werden gedood en twee gewond in panden, welke door een voltreffer werden geraakt.
In den avond van 20 October werden uit een vliegtuig boven deze gemeente een zestal bommen uitgeworpen, welke terecht kwamen aan den rand van de bebouwde kom der stad. Als gevolg hiervan werd aan een 53-tal woningen aan de Soembastraat schade aangericht, waarbij veel glasschade. Een der bommen raakte een schuurtje en doodde een daarin gesteld paard.
Persoonlijke ongelukken kwamen hierbij niet voor.

GEMEENTE JAARVERSLAG OVER 1942

(pagina 41-42)
HOOFDSTUK XVII.
JUSTITIE.

Het aantal door de Politie in 1942 opgemaakte processenverbaal bedroeg 5850.
Hiervan werden 1437 bij den Officier van Justitie bij de Arrondissement-Rechtbank en 4413 bij den Ambtenaar van het Openbaar Ministerie bij het Kantongerecht alhier en andere autoriteiten ingezonden.

Gearresteerd en ter beschikking van de Justitie werden gesteld 89 personen, het aantal aangehouden gesignaleerden bedroeg 20.
Nachtverblijf werd verleend aan 237 personen; aan 20 personen werd op hun verzoek vrij vervoer naar elders gegeven en 2 personen verkregen èn nachtverblijf en vrijen overtocht.
In den vorm van nachtverblijf en/of vrij vervoer en voeding werd onderstand verleend aan 14 mannen en 1 vrouwen, hoofden van gezinnen: aan 224 mannelijke en 10 vrouwelijke ongehuwde en alleenloopende personen.
Ingevolge de verordening bedoeld in artikel 29 der leerplichtwet werden door de politie 3 leerplichtigen aangehouden.

HOOFDSTUK XVIII.
BIJZONDEREN AANGELEGENHEDEN.

Onder dit hoofdstuk valt niets bijzonders te vermelden.

GEMEENTE JAARVERSLAG OVER 1943

(pagina 40-41)
HOOFDSTUK XVII.
JUSTITIE.

Het aantal door de Politie in 1943 opgemaakte processenverbaal bedroeg 3507.
Hiervan werden 1303 bij den Officier van Justitie bij de Arrondissement-Rechtbank en 2204 bij den Ambtenaar van het Openbaar Ministerie bij het Kantongerecht alhier en andere autoriteiten ingezonden.

In verband met het bepaalde in de verordening nr. 99/1942 van den Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandsche gebied, werd in deze gemeente overgegaan tot toepassing van het nieuwe instituut der strafbeschikingen en aan kosten onderworpen politioneele waarschuwingen.
Volgens bedoelde verordening kunnen overtredingen van de verordening betreffende het verduisteren, de luchtbeschermingsverordening, de verordening betreffende de handhaving van de openbare orde en de verkeersregeling door het plaatselijk hoofd van Politie worden berecht en kan de optredende politieambtenaar bij een overtreding, welke naar aard en gevolgen van geringe beteekenis is te beschouwen, ter plaatse tegen kwijting een aan kosten onderworpen waarschuwing geven.
In het tijdvak 8 Juni t/m 31 December zijn 195 strafbeschikkingen uitgevaardigd.
In het tijdvak 21 Mei t/m 31 December werden door het personeel der Gemeentepolitie aan 1882 personen waarschuwingen uitgereikt tot een bedrag van f 4.334; door de marechaussee, verkeersgroep Dordrecht, die van de Gemeente Politie de waarschuwingsbonboekjes betrekt, zijn 224 waarschuwingsbons uitgereikt.

Gearresteerd werden 383 personen, waarvan er 110 ter beschikking van de Justitie werden gesteld; het aantal aangehouden gesignaleerden bedroeg 28.

Op verzoek werd nachtverblijf verleend aan 115 personen; vrij vervoer naar elders aan 1 persoon en nachtverblijf met vrij vervoer naar elders aan 1 persoon.
Onder dit aantal van 117 bevonden zich 22 mannen en 11 vrouwen, hoofden van gezinnen, 77 mannelijke en 7 vrouwelijke ongehuwde en alleenlopende personen.
Ingevolge de verordening bedoeld in artikel 29 der leerplichtwet werden door de politie 2 leerplichtigen aangehouden.

HOOFDSTUK XVIII.
BIJZONDEREN AANGELEGENHEDEN
.

Op 29 Maart werden tijdens luchtalarm 6 bommen op de scheepswerf 'De Biesbosch' geworpen. Twee personen werden zwaar gewond, van wie er laten één aan de verwondingen is overleden. Zes personen werden licht gewond. 

GEMEENTE JAARVERSLAG OVER 1944

(pagina 39-40)
HOOFDSTUK XVII.
JUSTITIE.

Het aantal door de Politie in 1944 opgemaakte processenverbaal bedroeg 2049.
Hiervan werden 1001 bij den Officier van Justitie bij de Arrondissements-Rechtbank en 1048 bij den Ambtenaar van het Openbaar Ministerie bij het Kantongerecht alhier en andere autoriteiten ingezonden.
In verband met het bepaalde in de verordening nr. 99/1942 van den Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandsche gebied, werden door de politie aan 2672 personen waarschuwingen uitgereikt tot een bedrag van f 6970, terwijl 286 strafbeschikkingen werden opmaakt de bij de Posterijen ter uitreiking aangeboden, waarin voor een totaalbedrag van f 1694 aan boeten werd opgelegd.
Gearresteerd werden 593 personen, van wie er 120 ter beschikking van de Justitie werden gesteld; het aantal aangehouden gesignaleerden bedroeg 7.
Wegens openbare dronkenschap werden 25 personen en om andere rendenen 1301 personen in politebewaring gesteld.
Op verzoek werd nachtverblijf verleend aan 141 personen, vrij vervoer naar elders aan 1 persoon.
Onder dit aantal van 142 bevonden zich 47 mannen en 16 vrouwen, hoofd van gezinnen, 63 mannelijke en 16 vrouwelijke ongehuwde en alleenloopende personen.
Ingevolge de verordening bedoeld in artikel 29 der Leerplichtwet, werden door de politie geen leerplichtigen aangehouden.

HOOFDSTUK XVIII.
BIJZONDEREN AANGELEGENHEDEN
.

- Op 6 April had een overval plaats op het gemeentelijk electriciteitsbedrijf [G.E.B.] aan den Noordendijk. De portier en een bewakingsman van het bedrijf werden door vier met pistolen gewapende persoon onder bewaring gesteld, waarop zij het personeel van het kantoorgebouw dwongen tot afgifte van een aantal aanvraagformulieren voor zoogenaamde Z-kaarten.
- Op 14 Augustus had een overval plaats op het Rijksopslagbureau van inbeslaggenomen goederen aan den 's-Gravendeelschedijk 17. Het personeel van het bureau werd door een 5 à 7-tal met pistolen gewapende personen vastgebonden, waarop zij zich meester maakten van een aantal goederen, zooals schoenen, tasschen e.d.
- Op 24 October te 12.05 uur had een bombardement plaats van versterkingen enz in het Park Merwestein. Naar schatting werden 80 bommen afgeworpen. Hierbij kwamen 57 burgers om het leven en werden 101 huizen vernield of onbruikbaar.
- Op 26 Juni had een ketelontploffing plaats in de Kalkfabriek van de C.V. v/h van Dijk en Co aan de Lijnbaandwarsstraat 6. De ketel werd circa 80 meter van zijn plaats gedrukt en vernielde daarbij 22 huizen. Hierbij kwamen 13 personen om het leven.
- Op 8, 11 en 19 December werden alhier 3 politieke moorden gepleegd.

GEMEENTE JAARVERSLAG OVER 1945

(pagina 46)
HOOFDSTUK XVII.
JUSTITIE.

Het aantal door de Politie opgemaakte processenverbaal bedroeg 1850.
Gearresteerd werden 752 personen, waarvan 9 op verzoek van de Justitie en 46 op last van de Feldgendarmerie, 34 vrouwelijke personen werden aangehouden voor medisch onderzoek, en 37 personen werden aangehouden in samenwerking met de Gezagstroepen. 147 personen hiervan werden ter beschikking van de Justitie gesteld.

Wegens openbare dronkenschap werden 3 personen en om andere redenen 53 personen in politiebewaring gesteld.
nachtverblijf werd verleend aan 277 personen. Onder dit aantal bevonden zich 23 mannen en 14 vrouwen, hoofden van gezinnen, 209 mannelijke en 31 vrouwelijke ongehuwde en alleenlopende personen.

Door de politie werden geen leerplichtingen aangehouden ingevolge de verordening, bedoeld in artikel 29 der leerplichtwet.

HOOFDSTUK XVIII.
BIJZONDEREN AANGELEGENHEDE
N.

Razzia's.
In de laatste dagen van December 1944 riepen de Duitsers bij openbare kennisgeving de mannelijke inwoners, geboren in de jaren 1905 tot en met 1928 op, om zich in het tijdvak 5-8 Januari 1945 bij het Arbeidsbureau aan te melden voor tewerkstelling in 
Duitsland en elders.
In de vroege morgen van 13 en 13 Januari werden de inwoners onderscheidenlijk van de buitenwijken en de binnenstad, ruw in hun slaap gestoord, door luid gebel aan de deuren en door gebons en geklop op deuren en ramen. Door dit lawaai heen hoorde men bulderende Duitse stemmen. Aan hen, die de deuren openden, werd een gedrukt stuk overhandigd. Waar geen gehoor werd gekregen werd het in de brievenbus gestopt. 
De inhoud er van was aldus:

---
STELLINSGBEVEL
Bij de opvordering ter melding aan het Arbeidsbureau gedurende 5-8 Januari 1945, zijn niet alle perosnen, geboren 1905-1928 verschenen. Een groot gedeelte der mannen die zich hebben aangemeld hebben zich door mensen zonder verantwoording laten verleiden om niet op de vastgestelde tijd van vertrek te verschijnen. De Bezettingsmacht is niet van plan zich dat te laten welgevallen. Daarom hebben alle personen geboren in 1905-1928, zich te melden vandaag van 9 uur tot 11 uur aan de volgende verzamelplaatsen:
1. In de Mariaschool;
2. In de Ambachtsschool, Reeweg (Oost);
3. In de Julianaschool, Singel 286;
4. In de Benthienkazerne, Buitenwalevest;
Bewijzen van voorloopige vrijstelling, persoonspapieren enz mede te brengen.
Voor hen, die zich na deze tijd nog niet hebben aangemeld, komen voor de in de Oproep van 29-12'44 bedreigde straffen in aanmerking.

Bijzondere condities.
Mede te brengen: Mondvoorraad voor twee dagen, eetgerei, een deken. Aan bagage mag alleen zooveel worden medegenomen, als in een kleine koffer gedragen kan worden.

VERBODEN IS: dat
A. Vrouwen hun mannen vergezellen;
B. Vergeten bagage in het Lager gebracht kan worden;
C. Sterke drank medegebracht wordt;

Verboden is elk verkeer op straat tot nader order, uitgezonderd zijn hiervan de meldingsplichtigen. Wie in het bezit van wapens wordt aangetroffen, wordt ter dood veroordeeld. Vergunningen om na sperrtijd op straat te mogen vertoeven, zijn tot nader order ongeldig. Het verlaten van het Dordrechtsche stadsgebied is verboden. Booten, die de Dordrechtsche oever verlaten, worden zonder waarschuwing onder vuur genomen.
  Graf SOLMS
  Oberleutnant en Kommandant

---

Kort daarop en verder de gehele dag werden alom alarmschoten gehoord. Dat schieten moest de angst er in brengen.
Toen het licht werd bleek dat de straten door Duitse soldaten waren afgezet. Niemand mocht zoch op straat begeven, behalve zij, die zich gingen aanmelden.
Tegen 11 uur v.m. begon de controle en werd huis aan huis navraag gedaan omtrent mogelijke achterblijvers, in vele gevallen gepaard gaande met huiszoeking. De op de verschillende punten in de stad verzamelde jonge mannen werden daarna naar Duitsland weggevoerd. Vele jonge mannen wisten, door onder te duiken, aan deze slavenjacht te ontkomen.

Andere gebeurtenissen.
In de maand Januari werd door illegale werkers een overval gedaan op het Huis van Bewaring, met het doel eenigen hunner, die aldaar door de Duitsers waren opgesloten, te bevrijden. De overval gelukte, 2 Duitsers werden daarbij gedood en 1 gewond.
Bij de op 22 en 28 Januari uitgevoerde bombardementen werden 11 personen gedood en 44 meer of minder ernstig gewond.
Tengevolge van het demonteren van projectielen e.d. verloren 8 personen het leven.
Door Duitse soldaten werden 3 peronen neergeschoten en 6 door vuurwapenen gewond.
Een persoon vond de dood bij het vervoeren van ontplofbare stoffen.
Op 3 panden werden aanslagen gepleegd, waarbij 1 persoon werd gedood. Het aantal hierbij omgekomen Duitsers is niet bekend geworden.
Er vonden 6 overvallen plaats, gepleegd door Duitsers of in Duitse uniform geklede personen.
Een geval deed zich voor van plundering van een pand, bewoond door een N.S.B.-er.

GEMEENTE JAARVERSLAG OVER 1946

(pagina 47)
HOOFDSTUK XVII.
JUSTITIE.

Het aantal door de Politie opgemaakte processenverbaal bedroeg 6602, waarvan 945 bij de Officier van Justitie bij de Arrondissements-Rechtbank en 5657 bij de Ambtenaar van het Openbaar Ministerie bij het kantongerecht en andere autoriteiten werden ingezonden.
Gearresteerd werden 535 personen, van wie 5 op verzoek van de Justitie. 130 personen hiervan werden ter beschikking van de Justitie gesteld.
Terzake van openbare dronkenschap werden 52 personen en om andere redenen 7 personen in bewaring gesteld.
Aan 306 personen werd nachtverblijf verleend.
Door de politie werden 31 leerplichtigen aangehouden ingevolge de verordening, bedoeld in artikel 29 van de Leerplichtwet.

HOOFDSTUK XVIII.
BIJZONDEREN AANGELEGENHEDE
N.

Met voldoening kan hier melding worden gemaakt van de weder ingebruikneming van 2 door de Duitsers vernielde bruggen.
Op 15 Juli 1946 is de Spoorbrug over de Oude Maas weder in grbruik genomen. Ruim ee maand later, n.l. op 24 Augustus 1946, reed de eerste trein weer over de Moerdijk-Spoorbrug, waarmede een belangrijke schakel in het treinverkeer Noord-Zuid was hersteld.

GEMEENTE JAARVERSLAG OVER 1947

HOOFDSTUK XVII.
JUSTITIE.

Het aantal door de politie opgemaakte processenverbaal bedroeg 7782, waarvan 1186 bij de Officier van Justitie bij de Arrondissements-Rechtbank en 6596 bij de Ambtenaar van het Openbaar Ministerie bij het kantongerecht en andere autoriteiten werden ingezonden.
Gearresteerd werden 578 personen, van wie 129 ter ebschikking van de Justite werden gesteld.
Terzake van openbare dronkenschap werden 143 personen en om andere redenen 7 personen in bewaring gesteld.
Aan 292 personen werd nachtverblijf verleend.
Door de politie werden 33 leerplichtigen aangehouden ingevolge de verordening, bedoeld in artikel 29 van de Leerplichtwet.

* * *

(c) Dordrecht E.v.D. april 2012.